De week voor je menstruatie: wat er hormonaal gebeurt
In de tweede helft van je cyclus — na de eisprong — stijgt progesteron om het baarmoederslijmvlies voor te bereiden op een eventuele innesteling. Als die niet plaatsvindt, dalen zowel progesteron als oestrogeen scherp in de dagen vóór de menstruatie. Die daling is de motor achter de klachten die veel vrouwen kennen: het lichaam past zich razendsnel aan een nieuw hormonaal evenwicht aan. Dat is het verschil met de eisprong-fase: tijdens de eisprong is er een kortstondige piek, terwijl de klachten vóór de menstruatie horen bij een aanhoudende daling die een paar dagen duurt. Wil je begrijpen hoe die patronen door je hele cyclus lopen, lees dan lichamelijke klachten tijdens de eisprong.
Wat je in je lichaam kunt voelen
De meest gemelde klachten zijn een zwaar en gespannen gevoel laag in de buik, pijnlijke of opgezette borsten, een opgeblazen gevoel en pijnlijke krampen die soms al beginnen vóór de menstruatie begint. Hoofdpijn is ook een veel voorkomende klacht in deze fase, en bij sommige vrouwen loopt dit over in een volwaardige menstruatiemigraine. Verder kun je je moe, zwaar of loom voelen — niet ziek, maar ook niet fit. Huid die plotseling doorschiet richting puistjes of mee-eters is een signaal dat vrijwel elke vrouw herkent, omdat oestrogeen in deze fase laag staat en androgenen relatief meer invloed krijgen. Al deze klachten zijn normaal en gezond, maar kunnen toch vervelend zijn als ze steeds terugkeren.
Wanneer zijn klachten meer dan 'gewoon premenstrueel'?
Er is een grens tussen klachten die bij de cyclus horen en klachten die je dagelijks leven zo sterk ontregelen dat ingrijpen zinvol is. Als je in de week voor je menstruatie structureel niet kunt werken, sociale afspraken afzegt of intense emotionele neergang ervaart, dan is dat meer dan gemiddeld premenstrueel ongemak. Dat kan duiden op PMS in een ernstigere vorm of op PMDD — een erkende aandoening waarvoor behandeling beschikbaar is. Kijk ook of er sprake is van endometriose als krampen ondraaglijk zijn: die aandoening begint vaak precies voor de menstruatie maar duurt door het hele begin ervan. Raadpleeg je huisarts als je twijfelt; meer houvast geeft lichamelijke klachten bij PMS.
Voeding en leefstijl in de aanloop naar je menstruatie
Wat je eet in de premenstruele week heeft meer invloed dan je misschien denkt. Zout houdt vocht vast en verergert het opgeblazen gevoel; beperk sterk bewerkte producten. Cafeïne en alcohol kunnen krampen en hoofdpijn versterken en maken slaap onrustiger. Magnesium — aanwezig in pure chocolade, noten, bananen en peulvruchten — helpt bij spierkrampen en hoofdpijn. Een stabiele bloedsuiker door regelmatig eten voorkomt stemmingsschommelingen. Beweging voelt in deze fase soms als de laatste wat je wilt, maar lichte lichaamsbeweging stimuleert de doorbloeding en endorfineaanmaak en verlicht krampen aantoonbaar. Warmte op de buik of onderrug — een warmtekruik of lavendelbad — is een eenvoudig en werkzaam hulpmiddel.
Pijnstillers en andere opties
Ibuprofen en naproxen zijn de meest effectieve vrij verkrijgbare pijnstillers bij menstruatiegerelateerde krampen, omdat ze ook prostaglandinen remmen — de stoffen die de baarmoeder samentrekken en zo krampen veroorzaken. Paracetamol helpt bij hoofdpijn maar minder bij krampen. Gebruik pijnstillers het liefst al aan het begin van de klachten in plaats van wachten tot de pijn op zijn hoogtepunt is. Als je maandelijks flinke doses pijnstillers nodig hebt, is dat een goede reden om dit te bespreken met je huisarts; er zijn hormonale opties die de aanmaak van prostaglandinen verminderen. De thuisarts.nl pagina over menstruatiepijn geeft betrouwbare aanvullende informatie.