Wat is PMS precies?
PMS staat voor premenstrueel syndroom en omvat een reeks klachten die optreden in de tweede helft van de menstruatiecyclus — meestal de week tot tien dagen vóór de menstruatie. Zodra de menstruatie begint, zakken de klachten doorgaans snel weg. Dat cyclische karakter is precies wat PMS onderscheidt van andere aandoeningen. De klachten ontstaan doordat oestrogeen en progesteron na de eisprong sterk schommelen. Niet elke vrouw reageert even sterk op die hormoonwisselingen; sommigen merken er nauwelijks iets van, anderen worden er flink door beperkt. De klachten zijn volledig reëel en hebben niets te maken met 'aanstellen'. Als je meer wilt weten over hoe hormonale schommelingen in het algemeen voelbaar worden, lees dan ook hormonale klachten herkennen.
De meest voorkomende lichamelijke klachten
Gespannen en gevoelige borsten zijn voor veel vrouwen het eerste teken dat PMS eraan komt. Daarnaast hoort een opgeblazen gevoel tot de meest gehoorde klachten: je broek lijkt ineens strakker te zitten, terwijl er niets is veranderd aan je eetpatroon. Hoofdpijn en migraine kunnen toenemen in de premenstruele fase, net als vermoeidheid die dieper voelt dan gewone moeheid. Ook spierpijn, rugpijn laag in de rug, en een verhoogde gevoeligheid voor prikkelingen komen voor. De lichamelijke en mentale klachten versterken elkaar bovendien: als je je fysiek beroerd voelt, heeft dat direct invloed op je gemoedstoestand. Voor klachten die specifiek optreden vóór de menstruatie maar minder uitgesproken zijn dan PMS, is ook lichamelijke klachten vóór de menstruatie een nuttige aanvulling.
PMS en je slaap
Een klacht die bij PMS vaak onderschat wordt, is slaapverstoring. Progesteron heeft normaal gesproken een licht kalmerend effect, maar de daling ervan vlak voor de menstruatie kan onrust en slapeloosheid veroorzaken. Sommige vrouwen merken dat ze harder slapen en toch vermoeid wakker worden; anderen liggen uren wakker of worden vroeg wakker met een hoofd vol gedachten. Die slechte nachten maken overdag alles zwaarder: concentratieproblemen, prikkelbaarheid en zelfs meer gevoeligheid voor pijn kunnen voor een deel toegeschreven worden aan slaaptekort. Een vast slaapritme en het vermijden van cafeïne in de middag en avond kunnen in de premenstruele week merkbaar helpen.
Wanneer PMS overgaat in PMDD
Bij de meeste vrouwen zijn PMS-klachten vervelend maar beheersbaar. Wanneer de klachten echter zo ernstig zijn dat je dagelijks leven er sterk door wordt belemmerd — relaties onder druk staan, werk niet meer functioneert, of je wanhopige gedachten hebt — spreken artsen van PMDD (premenstruele dysfore stoornis). PMDD is een erkende aandoening waarvoor gerichte behandeling beschikbaar is. Het onderscheid met 'gewoon' PMS zit hem in de intensiteit en de invloed op het functioneren, niet in de aard van de klachten. Twijfel je of jouw klachten in die categorie vallen, dan is een gesprek met je huisarts de juiste stap. Op wanneer ga je met lichamelijke klachten naar de huisarts? lees je wanneer dat echt nodig is.
Wat je zelf kunt doen
Voeding speelt een grotere rol dan veel mensen beseffen. Suiker- en zoutrijke maaltijden verergeren het opgeblazen gevoel en stemmingswisselingen, terwijl magnesiumrijke voeding — noten, zaden, donkergroene groenten — voor sommige vrouwen klachten vermindert. Regelmatige beweging helpt doordat het endorfine aanmaakt en de vochtbalans verbetert. Een wandeling van 30 minuten per dag in de premenstruele week is al zinvol. Stress is ook een factor die PMS kan versterken: hoe hoger de stresslast, hoe heftiger de cyclische schommelingen soms worden. Meer over de relatie tussen spanning en lichamelijke klachten lees je op chronische stress en lichamelijke klachten. Vrij verkrijgbare pijnstillers als ibuprofen of paracetamol kunnen pijn en krampen verlichten, maar raadpleeg je arts als je ze structureel nodig hebt.