De schildklier: klein orgaan, grote invloed
De schildklier is een vlindervorming klier aan de voorkant van je hals die twee hormonen aanmaakt: T3 en T4. Die hormonen bepalen hoe snel je stofwisseling werkt en beïnvloeden je hartslag, lichaamstemperatuur, spijsvertering, slaap en stemming. Als de klier te weinig of te veel hormoon aanmaakt, raken al die processen uit balans. Dat kan zich uiten in klachten die op het eerste gezicht niets met je schildklier te maken lijken te hebben. Schildklierproblemen komen relatief vaak voor, met name bij vrouwen boven de 40, maar ook jongere vrouwen en mannen kunnen ermee te maken krijgen. Een bloedtest via je huisarts is de enige betrouwbare manier om dit te bevestigen of uit te sluiten. Als je ook bredere vragen hebt over hormonale klachten, is hormonale klachten herkennen een goede startplek.
Signalen van een trage schildklier (hypothyreoïdie)
Bij een te trage schildklier werkt alles in je lichaam als het ware in een lagere versnelling. De meest herkenbare klacht is extreme vermoeidheid die ook na een goede nachtrust niet overgaat. Daarnaast klaagt iemand met hypothyreoïdie vaak over kouwelijkheid — je hebt het altijd koud terwijl anderen dat niet hebben. Gewichtstoename zonder dat je meer eet, een droge huid, dunner wordend haar en een verlangzaamde hartslag zijn andere signalen. Obstipatie, een trage spijsvertering en een gevoel van 'dommeligheid' of moeite met helder denken — ook wel brain fog genoemd — horen ook bij het beeld. Depressieve gevoelens zijn eveneens een bekend gevolg. Al deze klachten ontstaan geleidelijk, waardoor ze lang onopgemerkt blijven.
Signalen van een te actieve schildklier (hyperthyreoïdie)
Een overactieve schildklier werkt juist te hard, waardoor alles sneller gaat dan normaal. Hartkloppingen of een snelle hartslag zijn een veelgehoorde klacht, soms gepaard met een onrustig gevoel in de borst. Je kunt ook zweten zonder dat het warm is, trillen in je handen hebben en moeite met slapen terwijl je tegelijk erg vermoeid bent. Gewichtsverlies ondanks een goede eetlust is een klassiek teken. Sommige mensen ervaren ook oogklachten, zoals prikkende of uitpuilende ogen, wat kan wijzen op de ziekte van Graves — een auto-immuunziekte die hyperthyreoïdie veroorzaakt. Zenuwen, prikkelbaarheid en concentratieproblemen maken het totaalplaatje compleet. Lichamelijke klachten bij hartkloppingen biedt meer context als je dat specifieke signaal herkent.
Schildklier en je cyclus
Schildklierproblematiek heeft een sterke wisselwerking met de vrouwelijke hormoonhuishouding. Een trage schildklier kan leiden tot onregelmatige of hevige menstruaties, terwijl een te snelle schildklier de cyclus juist kan onderbreken of verlichten. Soms is een veranderde cyclus het eerste signaal dat iets niet klopt. Vrouwen die zwanger zijn of willen worden, verdienen extra aandacht: een onbehandeld schildklierprobleem kan de zwangerschap beïnvloeden. Lees hierover meer op lichamelijke klachten rond de zwangerschap. Ook in de overgang kunnen bestaande schildklierproblemen verergeren of nieuw ontstaan, mede doordat de hormonale veranderingen de klier extra belasten.
Diagnose en behandeling: ga naar de huisarts
Vermoed je een schildklierprobleem op basis van bovenstaande klachten, dan is het verstandig dit te laten onderzoeken. Je huisarts bepaalt via een bloedtest het TSH-gehalte, dat aangeeft of je schildklier te hard of te langzaam werkt. Is er inderdaad een afwijking, dan zijn er effectieve behandelingen beschikbaar. Hypothyreoïdie wordt behandeld met schildklierhormoon in tabletvorm (levothyroxine), wat voor de meeste mensen een groot verschil maakt. Hyperthyreoïdie kan worden behandeld met medicijnen, radioactief jodium of in sommige gevallen een operatie. Stel diagnose en behandeling altijd in overleg met een arts vast; zelf supplementen nemen zonder duidelijkheid over je hormoonwaarden is niet aan te raden. Op wanneer ga je met lichamelijke klachten naar de huisarts? vind je meer houvast.